Κύρια σημεία της συζήτησης που διεξήχθη χθες Σάββατο 17 Δεκεμβρίου 2011 από το περιοδικό «ΠΟΛΥΤΟΝΟν» και την Ένωση Ελλήνων Μουσουργών διοργάνωσαν στο ξενοδοχείο Hilton στην Αθήνα (Αίθουσα Σαντορίνη) για την Ευρωπαϊκή και Ελληνική Μουσική, με ειδικότερο θέμα «ευρωπαϊκή και ελληνική μουσική», στα πλαίσια ειδικών παράλληλων συζητήσεων συνολικής διοργάνωσης με θέμα «Έλληνας Πολίτης – Ευρωπαίος Πολίτης».

Τη συζήτηση συντόνισε ο ο Κωνσταντίνος Α. Λυγνός, Συνθέτης & εκδότης του περιοδικού «μουσικής ΠΟΛΥΤΟΝΟν». Συγκράτησα τα εξής:

1. Ο κ. Βύρων Φιδετζής, Αρχιμουσικός, μόνιμος αρχιμουσικός και τέως Καλλιτεχνικός Διευθυντής Κρατικής Ορχήστρας Αθηνών ανέπτυξε το «μουσικό μας ζήτημα σήμερα», κάνοντας μια αναδρομή προκειμένου να καταδείξει το πόσο άδικο είναι να υπάρχει μια γκετοποίηση της ελληνικής μουσικής, ενώ υπήρξε ιστορική συνέχειά της στο πέρασμα των αιώνων με διαφορετικές μορφές βέβαια ( Αρχαία Ελληνική Μουσική, βυζαντινή μουσική, έντεχνη μουσική των τελευταίων 200 χρόνων) που αποτελούν και τη βάση για το μέλλον της.

Τόνισε ότι η μετά την πτώση της επταετούς Χούντας, η αριστερά επέβαλε το «επαναστατικώς άδειν», στη μουσική, με αποτέλεσμα η μουσική να … πάει περίπατο. Επικράτησαν ως τάσεις το αριστεριλίκι, ο εύκολος ήχος και το κέρδος Η έννοια της κλασσικής μουσικής περιθωριοποιήθηκε. Ενώ τα τελευταία χρόνια οι εφημερίδες διαφημίζουν κάποιους ως συνθέτες. Προσθέτοντας τη διαπίστωσή του ότι «εκεί που διαφθείρεται η μουσική, αυτοκαταστρέφεται η κοινωνία», έδωσε τέλος μια εξήγησή του για την έλλειψη μουσικής παιδείας και προσανατολισμού του ελληνικού κοινού επειδή δεν έχουν καθημερινά ακούσματα αρμονίας της μουσικής (σε αντίθεση με τους Ιταλούς που ακούν τέτοια αρμονία κάθε φορά που μπαίνουν στην εκκλησία τους ή και βρίσκονται και στο Ι.Χ, και ακούν μουσική από το ραδιόφωνο, ενώ στην Ελλάδα αυτό δεν συμβαίνει.

2. Ο κ. Θόδωρος Αντωνίου, Συνθέτης, μαέστρος, ομότιμος καθηγητής σύνθεσης στο πανεπιστήμιο της Βοστώνης, Πρόεδρος της Ένωσης Ελλήνων Μουσουργών, ανέπτυξε το θέμα «Στο λέει ένας Καλομοίρης και εσύ λες όχι;», με ευκαιρία την εμπειρία του ως μαθητή του Μανόλη Καλομοίρη στο Εθνικό Ωδείο του Παλαιού Φαλήρου στο οποίο δίδασκε ο Καλομοίρης σε διορθώσεις των αρμονικών θεμάτων του στις οποίες λάμβανε την επίδραση του διάσημου δασκάλου. Αναφέρθηκε επίσης και στο Μάριο Βάρβογλη, στην επικρατούσα κατάσταση στα Ωδεία τα οποία είναι και τα μόνα που μπορούν να προσφέρουν ικανή εξειδικευμένη παιδεία μέχρι το επίπεδο της Σύνθεσης, αλλά και αναζήτησε τρόπους την αναβάθμιση του επιπέδου τους. Τέλος για να κάνει διάκριση των συνθετών από τους λοιπούς ανέφερε ότι Μ. Χατζιδάκις απαντούσε σε ερωτήσεις, λέγοντας «εγώ δεν είμαι συνθέτης, είμαι τραγουδοποιός».

3, Ο κ. Μάρκος Τσέτσος, μουσικολόγος, συγγραφέας, Αναπληρωτής Καθηγητής Αισθητικής της Μουσικής στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, ανέπτυξε το θέμα της διάκρισης μετάξύ έντεχνης και λαϊκής μουσικής, λέγοντας ότι έχει καταλήξει ο κόσμος να ονομάζει έντεχνη μουσική «ό,τι τραγούδι δεν χορεύεται στην πίστα», Ανέφερε ότι πολλά από τα μελοποιημένα τραγούδια, διαστρεβλώθηκαν για να αποκτήσουν πιο εύκολα νοήματα με τη μορφή του τραγουδιού και έφερε για παράδειγμα στίχο του Σεφέρη «Πήραμε τη ζωή μας. (τελεία) Λάθος…»Το οποίο στο τραγούδι μεταφέρθηκε ως «πήραμε τη ζωή μας λάθος» γιατί έτσι άρεσε περισσότερο. Τόνισε ότι με την μελοποίηση των ποιημάτων που έγινε, έγινε με τέτοιο τρόπο που πολύ ελάχιστοι άνθρωποι είναι σε θέση να απαγγείλουν τα αρχικά ποιήματα, και μπορούν να τα κάνουν μόνο τραγουδιστά με τη μουσική τους.

Για το λαϊκό τραγούδι, ανέφερε ότι σιγά σιγά εγκατέλειψε τα κέντρα στα οποία τραγουδιόταν με τη συμμετοχή του κοινού και άρχισε να τραγουδιέται σε μεγάλους χώρους στους οποίους κανονικά θα διεξάγονταν συναυλίες, πράγμα που σήμαινε είτε ότι εγκατέλειψε το κοινό το στο οποίο στηριζόταν είτε κατέκτησε άλλους χώρους από τους οποίους ήταν αποκλεισμένο΄

3. Η κα Βάλια Βράκα, μουσικολόγος, στέλεχος της Μουσικής Βιβλιοθήκης «Λίλιαν Βουδούρη» μίλησε για το θέμα «Ελληνική ψηφιακή μουσική πραγματικότητα: Το παράδειγμα του DIGMA. Δηλαδή το ψηφιοποιημένο αρχείο της Μουσικής Βιβλιοθήκης ‘Λίλιαν Βουδούρη». Το κύριο πρόβλημα που επισήμανε ήταν η ολοέν διαπιστούμενη απροθυμία των Ελλήνων συνθετών να επιτρέψουν την ψηφιακή καταχώρηση των συνθέσεών τους στη βιβλιοθήκη Λίλιαν Βουδούρη, για φόβους μη σεβασμού των πνευματικών τους δικαιωμάτων από τους χρήστες της βιβλιοθήκης

Advertisements

Προγραμματισμένη αξιόλογη «συζήτηση για την ευρωπαϊκή και ελληνική μουσική» (Πολύτονον και Ένωση Ελλήνων Μουσουργών), Σάββατο 17 Δεκεμβρίου 2011 στο Ξενοδοχείο Χίλτον (6,00μμ Αίθουσα Σαντορίνη).

Με ένα μήνυμα που μου στάλθηκε στο facebook αλλά το οποί από κάποιο άγνωστο χειρισμό μου, διαγράφτηκε, αλλά και εξαφανίστηκε ως δια μαγείας από όλο το διαδίκτυο (δικό μου φταίξιμο;) ο κ. Κωνσταντίνος Α. Λυγνός, συνθέτης και εκδότης του περιοδικού της μουσικής «ΠΟΛΥΤΟΝΟΝ», είχε την καλοσύνη να με ενημερώσει για την παραπάνω δημόσια συζήτηση που γίνεται στα πλαίσια μιας γενικότερης διοργάνωσης συζητήσεων την ίδια ημέρα στο ίδιο ξενοδοχείο, με θέμα «Έλληνας Πολίτης – Ευρωπαίος Πολίτης» (χάθηκε παράλληλα και η δυνατότητα να πατήσω το κατάλληλο πλήκτρο για να ζητήσω να γίνω «φίλος» με τον κ. Λυγνό, ώστε να ενημερώνομαι και για άλλες ανάλογες εκδηλώσεις).

Σε μια δυσμενέστατη για το Έθνος μας αλλά κρισιμότατη για την ύπαρξή μας οικονομική συγκυρία, όπου μεγάλη μερίδα των Ελλήνων αμφισβητεί και ο αν αξίζει τον κόπο και τις θυσίες για να έχουμε σχέσεις με την Ευρώπη και το Ευρώ, έρχεται, ειδικά για τη μουσική μια ευκαιρία για μια συζήτηση σε ένα θέμα που έχει μείνει άλυτο επί αιώνες δηλαδή «ποια είναι η σχέση της ελληνικής μουσικής με την ευρωπαϊκή μουσική» (και φυσικά ποια είναι η «ελληνική» μουσική ή ποια μουσική, βυζαντινή ή δυτική, θεωρείται διάδοχος της Αρχαίας Ελληνικής Μουσικής).

Δεν είμαι σίγουρος ότι θα γίνει διάλογος ή τουλάχιστον θα ενδιαφερθούν να μετάσχουν στην παραπάνω συζήτηση οι κύριοι πολέμιοι της Ευρωπαϊκής Μουσικής, οι βυζαντινολόγοι ή άλλως ψάλτες (ανάλογα με τι ασχολούνται ή πως αυτοαποκαλούνται), οι οποίοι στο κύριο ιστολόγιό τους http://analogion.com/forum/archive/index.php?t-2368.html που τους υποχρεώνει, για να πάρουν πτυχίο βυζαντινής μουσικής, να παρακολουθήσουν και να περάσουν και τα 3 χρόνια της Θεωρίας της Μουσικής και τα οποία είναι συγχρόνως και οι 3 πρώτες τάξεις του Σολφέζ (Α, Β, Γ). Επιχείρημά τους είναι, όπως λένε, ότι «δεν έχει καμία σχέση η βυζαντινή μουσική με τη δυτική μουσική» και ότι «το Σολφέζ τους είναι άχρηστο, επειδή αυτοί τραγουδούν την κλίμακα πιο επιδέξια αφού η βυζαντινή μουσική έχει πολύ περισσότερα και μικρότερα διαστήματα». Είναι ένα επιχείρημα δηλαδή, που βγάζει ως κουτούς τόσο τους Αρχαίους Έλληνες που σπούδαζαν τη Μουσική (την Αποκαλούσαν «Αρμονία») ως μέρος της «Τετρακτίδος» των τεσσάρων δηλαδή συναφών επιστημών, με αποτέλεσμα να δημιουργούν όλα τα επιτεύγματα της πραγματικής αρμονίας που έμειναν απαράμιλλα στο διάβα των αιώνων μέχρι σήμερα, όσο και τα τμήματα μουσικών σπουδών των Πανεπιστημίων μας, που μαθαίνουν παράλληλα όλες τις μουσικές, βυζαντινή, δυτική, ανατολική, λαϊκά κλπ, σαν σύνολο ώστε να προάγει την επιστημονική έρευνα πέραν του τραγουδιού του μπουζουκτζή ή τους ψαλμούς του ψάλτη.

Από προσωπική εμπειρία στις σπουδές της δυτικής και της βυζαντινής μουσικής γνωρίζω ότι στα Ωδεία (δυτικής ή βυζαντινής μουσικής) και στις πάσης φύσεως σχολές ή εκκλησίες όπου διδάσκεται η βυζαντινή μουσική, οι διδάσκοντες προτιμούν να «χορέψουν το Χορό του Ζαλόγγου» και να πεθάνουν, παρά να εμπλακούν σε τέτοιες συζητήσεις, που μπορεί να καταλήξουν στο ότι «υπάρχουν κοινά στοιχεία τόσο στη δυτική όσο και στη βυζαντινή μουσική». Ας μου πει κάποιος πότε οργανώθηκε τέτοια συζήτηση σε κάποιο Ωδείο. Γι’ αυτό και παραξενεύομαι που διοργανώνεται και τέτοια συζήτηση μεθαύριο. Έχω ακούσει και έξω από Ωδεία απόψεις κατά του πιάνου ότι δηλαδή ένας αγόρι που μαθαίνει πιάνο μάλλον δεν θα είναι και πολύ άνδρας». Τέτοια μουσική παιδεία έχουμε.

Αλλά όλα είναι φυσικά επακόλουθα της έλλειψης μουσικής κατεύθυνσης στην Ελλάδα από τότε που έγινε ανεξάρτητο κράτος, οι δε αποκλίσεις προς τη μία κατεύθυνση ή την άλλη (Επτανήσιοι, δημοτική, Γερμανική του Βάγκνερ, Εθνική Σχολή του Μ. Καλομοίρη, ρεμπέτικα, πρωτοποριακή μουσική κλπ) ήταν αποτέλεσμα επιβολής της μιας κοινωνικής ομάδας στην άλλη, είτε από μόνη της είτε με δικτατορία (Μεταξάς που ήθελε να μας μάθει ευρωπαϊκή μουσική) είτε στον εμφύλιο πόλεμο (κάποιοι δεν ήθελαν τα ρεμπέτικα) ή με την επιβολή της αμερικανικής ηγεμονίας μεταπολεμικά στην Ευρώπη αλλά και στην Ελλάδα (αθρόες υποτροφίες για πρωτοποριακή μουσική).

Για να δούμε λοιπόν τι συζήτηση θα γίνει……